Kilogram monet 5 zł – analiza numizmatyczna – liczba sztuk, nominalna wartość i warianty historyczne
W 1 kg współczesnych monet 5 zł mieści się 152 pełne sztuki (masa jednostkowa 6,54 g, średnica 24 mm), co daje nominalnie 760 zł. Matematycznie 1000 / 6,54 ≈ 152,905, stąd mówi się o „około 153” sztukach, lecz w praktyce liczą się wyłącznie pełne monety.
Parametry fizyczne i techniczne współczesnej monety 5 zł (obiegowej)
Współczesna pięciozłotówka, wprowadzona w 1995 r., zachowała jednolite parametry bez zmian w wyglądzie, składzie czy masie. Kluczowe cechy to:
- masa – 6,54 g;
- średnica – 24 mm;
- grubość – 2 mm;
- materiał – pierścień z brązalu (CuAl6Ni2), rdzeń z miedzioniklu (MN25);
- bok – moletowany, nieregularnie ząbkowany;
- wersje w obiegu – głównie roczniki 1995, 2017, 2020 (różnice stemplowe minimalne, bez wpływu na wagę).
Wyliczenie dla 1 kg: przy masie 6,54 g jedna sztuka waży tyle, że 1 kg (1000 g) pomieści 1000 / 6,54 ≈ 152,905 sztuki. Zaokrąglając do pełnych monet, otrzymujemy 152 sztuki o wartości 760 zł.
Dla większych mas przeliczenie wygląda następująco:
- 10 kg – 1529 sztuk; 7645 zł;
- 100 kg – 15 290 sztuk; 76 450 zł;
- 1 tona – 152 905 sztuk; 764 525 zł.
Te wyliczenia zakładają idealne monety bez ubytków masy; w praktyce tolerancja mennicza (±0,1–0,2 g) może nieznacznie wpłynąć na liczbę sztuk.
Dla szybkiego wglądu w przeliczenia spójrz na zestawienie:
| Masa | Liczba sztuk | Nominalna wartość |
|---|---|---|
| 1 kg | 152 | 760 zł |
| 10 kg | 1529 | 7645 zł |
| 100 kg | 15 290 | 76 450 zł |
| 1 tona | 152 905 | 764 525 zł |
Warianty historyczne monet 5 zł – różnice w wadze i wartości kolekcjonerskiej
Polska numizmatyka zna liczne warianty monet 5 zł, różniące się masą, materiałem i rzadkością. To istotnie zmienia liczbę sztuk w 1 kg oraz ich rzeczywistą wartość rynkową (często znacznie wyższą niż nominał). Oto kluczowe okresy:
II Rzeczpospolita (1918–1939)
Wariant 1925–1928 (srebro próby 900) – masa 25 g, średnica 37 mm. Liczba w 1 kg: 40 sztuk (1000 / 25). Nominalnie 200 zł, natomiast kolekcjonersko niektóre emisje (m.in. egzemplarze okolicznościowe i prezenty mennicze) osiągają ceny liczone w tysiącach zł.
Wariant „Nike” (1928–1932, srebro próby 750) – masa 18 g, średnica 33 mm. Liczba w 1 kg: ok. 55–56 sztuk. Nakład łącznie ok. 26,7 mln, z czego przetopiono blisko 22,8 mln; rocznik 1932 uchodzi za najrzadszy, a egzemplarze w menniczych stanach potrafią przekraczać 100 000 zł.
PRL (1949–1989)
Rocznik 1949 (miedzionikiel) – masa 7 g, średnica 25 mm; wybito ok. 43 mln sztuk oraz dodatkowo 83 mln w alupolonie (2,12 g). Liczba w 1 kg monety CuNi: ok. 143 sztuki (nominalnie 715 zł). Rynkowo kilogramy obiegowych monet PRL (mieszane nominały) wycenia się na ok. 20–30 zł/kg w 2024 r.
Rocznik 1977 (bez znaku mennicy) – wariant kolekcjonerski o masie zbliżonej do obiegowej (~6–7 g); jego rzadkość istotnie podnosi wartość ponad nominał.
III RP – emisje okolicznościowe (od 1995)
Przykład: 5 zł „100-lecie Odzyskania Niepodległości” – nominał 5 zł przy standardowej masie 6,54 g; cena emisyjna NBP bywała wyższa (ok. 10–12 zł), podczas gdy w obiegu pozostaje to nadal moneta pięciozłotowa.
Porównanie wariantów w 1 kg (nominał vs. orientacyjna wartość rynkowa)
Dla szybkiego porównania najważniejszych różnic służy poniższa tabela:
| Okres/wariant | Masa (g) | Sztuk w 1 kg | Nominalnie (zł) | Rynkowo (orientacyjnie) |
|---|---|---|---|---|
| Współczesna (od 1995) | 6,54 | 152 | 760 | ~760 zł |
| II RP „Nike” 1932 | 18 | 55 | 275 | setki tysięcy zł/szt. |
| PRL 1949 (CuNi) | 7 | 143 | 715 | 20–30 zł/kg (mieszane) |
| II RP srebro 1925–1928 | 25 | 40 | 200 | tysiące zł/szt. |
Ciekawostki i poboczne informacje
Na koniec kilka ciekawostek i praktycznych wskazówek dla kolekcjonerów:
- zmiany systemu monetarnego – decyzje z lat 1927 i 1932 doprowadziły do przetopienia milionów monet „Nike”, przez co rocznik 1932 uchodzi za „białego kruka”;
- stabilność projektu – pięciozłotówka obiegowa zadebiutowała w 1995 r. i do dziś zachowała niezmienione, jednolite parametry;
- wartość metalu – miedzionikiel i brązal mają niską wartość surowcową (zwykle kilka zł/kg), dlatego nominał znacząco przewyższa wartość kruszcu;
- aukcyjne różnice – współczesne obiegówki rzadko notują premie, podczas gdy II RP i PRL potrafią osiągać wielokrotnie wyższe ceny;
- weryfikacja partii – ważenie większych partii ułatwia wychwycenie falsyfikatów lub odchyleń menniczych; nienaturalne odchyłki masy to sygnał do dodatkowej weryfikacji.
Analiza opiera się na danych menniczych NBP oraz wynikach aukcyjnych. W celu precyzyjnej wyceny konkretnych egzemplarzy warto sięgnąć do aktualnych katalogów i archiwów aukcyjnych.